MANGANEZ
MTS maden olarak MANGANEZu Sivas şehir merkezine yakın bir noktadan çıkarıyoruz Elimizde MANGANEZ'a ait 8 ayrı saha bulunmaktadır. Bu sahalardan MTS Maden olarak 17 yıllık tecrübemiz esasında en iyi şekilde verim alıyoruz. MANGANEZu + %52 den %78 oranında attırdık.
Simgesi: Mn
Grubu: 7B (Geçiş elementi)
Atom numarası: 25
Bağıl atom kütlesi: 54,93805
Oda sıcaklığında: Kati
Erime noktası: 1244°C
Kaynama noktası: 1962°C
Yoğunluğu: 7,43 g/cc
Keşfi: 1774 - Johann Gahn
Atom çapı: 1,79 Å
Elektronegatifliği: 1,55
Elektron dizilimi: 1s22s2p63s2p6d54s2
Yükseltgenme basamağı (sayışı): 7, 6, 4, 2, 3
Radyoizotopları: Yok
Doğada bileşiminde manganez bulunan 300'den fazla mineral bulunmakla birlikte, "U.S. Bureau of Mines"a göre en az %35 mangan içeriğine sahip cevherler "manganez cevheri" olarak adlandırılmaktadır. Önemli mineralleri; pirolüsit (Mn O2), psilomelan (BaMn9O18.2H2O) Manganit (Mn2O3.H2O), Braunit (3 Mn2O3 MnSiO3), Rodokrozit (MnCO3), Hausmanit (MnMn2O4) dir.
Manganez cevheri, içerdiği manganez miktarına göre manganezli demir (%5-10 Mn), demirli manganez (%10-35 Mn) ve manganez cevheri (%35'den fazla Mn) olarak sınıflandırılırlar. Kullanım alanlarına göre; metalurjik manganez cevheri (%46-48 Mn), batarya sanayii manganez cevheri (%78-85 MnO2), kimya sanayii manganez cevheri (74-84 MnO2) ve diğer amaçlarda kullanılan manganez cevheri olarak sınıflandırılır.
Kullanım Alanları : Türkiyede manganez kullanım alanları Dünyadaki kullanım alanlarıyla paralellik gösterir. Ülkemizde tüketilen manganezin %95'e yakını parça manganez cevheri ve alaşımları şeklinde demir çelik sanayiinde kullanılır. Geriye kalan %5 kadarı ise kimya sanayiinde kullanılır.
Manganezin kullanım alanları ve oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Ürün /Alan (%) Oranı
Manganez Metal
Çelik (Alaşım Çelikleri Dahil) 19
Alüminyumlu Alaşımlar 68
Diğer Alaşımlar 13
Ferro Manganez
Çelik (Alaşım Çelikleri Dahil) 97
Pik Demirler 3
Manganezin belli başlı kullanım alanlarında ikamesi bulunmamaktadır. Hurdadan manganez kazanımı da önemsiz düzeydedir. Ancak, demirli ve demirsiz hurdanın ve çelik hurdasının işlemi sırasında ikincil kompanent olarak önemli miktarda manganez kazanılır.
Dünya Manganez Cevheri Üretim ve Tüketimi
Dünya manganez rezervlerinin toplamı 300 bin ton, baz rezervleri toplamı ise 5 milyon tondur (metal mangan). 2001 yılında 7260 ton, 2002 yılında 8100 ton, 2003 yılında ise 8000 ton metal mangan üretimi yapılmıştır.
Dünya manganez üretimi, rezervleri ve baz rezervleri (metal içeriği)
Ülke |
Cevher Üretimi |
Rezerv |
Baz Rezerv |
|
2002 |
2003 |
|||
Avustralya |
983 |
990 |
32000 |
82000 |
Brezilya |
1300 |
950 |
18000 |
51000 |
Çin |
900 |
900 |
40000 |
100000 |
Gabon |
810 |
1000 |
20000 |
160000 |
Hindistan |
630 |
630 |
34000 |
50000 |
Meksika |
88 |
85 |
4000 |
9000 |
Güney Afrika |
1504 |
1630 |
370000 |
4000000 |
Ukrayna |
940 |
830 |
140000 |
520000 |
Diğer Ülkeler |
955 |
985 |
Az |
Az |
TOPLAM |
8,100 |
8,000 |
300,000 |
5,000,000 |
Kaynak : USGS Mineral Commodity Summaries (2004)
Üretilen manganez cevherinin büyük bir bölümü Avrupa Birliği, Japonya ve ABD tarafından tüketilmektedir. Dünyada üretilen ferromanganezin önemli bir bölümü de bu ülkeler tarafından tüketilmektedir.
İkinci grup, Batı Troslar'da Alt Kretase yaşlı karbonatlar içindeki siyah şeyllerle ilişkili yataklardır. Diyajenetik oluşumlu bu yatakların Fe içeriği radyolaryalı çörtlerle ilişkili yataklardan yüksek, Si içeriği ise düşüktür.
Üçüncü grup, Karadeniz ve kıta yanının volkanotortulları içindeki hidrotermal oluşumlu yataklardır.
Dördüncü grup, Trakya havzasındaki Oligosen çökelleri içindeki yataklardır. Düşük Mn-Si içerikli ancak büyük rezervlidirler.
Türkiye'deki manganez yatakları genelde düşük tenörlü ve küçük rezervli yataklardır. Bilinen manganez rezervleri toplamı 4,5 milyon ton düzeyindedir. Bu rezervin büyük bir bölümü, 4 milyon ton ile Denizli-Tavas-Ulukent yatağındadır.
